Orka

Vindlundir á Þjórsár- og Tungnaársvæðinu

Þjórsá, Tungnaá, Vindlundur, Hafið, Búrfell í Rangárþingi Ytra, Landsvirkjun

EFLA vann frumhönnun/verkhönnun og fýsileikagreiningu fyrir vindlundi á nokkrum mögulegum svæðum á Hafinu, hraunsléttunni ofan við Búrfell.


EFLA vann auk þess ýmsar rannsóknir vegna verkefnisins og kom að mati á umhverfisáhrifum og Rammaáætlun með því að leggja til ýmis gögn inn í þá vinnu.

Upplýsingar um verkefnið

Verkkaupi
Landsvirkjun

Verktími
2013 - 2016

Staðsetning
Hafið, slétta ofan við Búrfell í Rangárþingi ytra

Tengiliðir

Um hvað snýst verkefnið

Meginmarkmið verkefnisins var að rannsaka hvort Þjórsár- og Tungnaársvæðið sé raunhæfur og hagkvæmur virkjunarstaður fyrir vindorku til framtíðar og tryggja að Landsvirkjun geti stuðst við ítarlegar greiningar og gögn við ákvarðanir um uppbyggingu vindorku sem þriðju stoðarinnar í raforkukerfinu.

Þetta var gert m.a. með því að:

  • Meta vindorkugetu svæðisins með ítarlegum vindmælingum og hermunum,
  • Skoða ólíkar tillögur varðandi stærð og staðsetningu vindlunda, til að meta kostnað og finna hagkvæmustu niðurstöðuna,
  • Framkvæma þær rannsóknir og undirbúningsvinnu sem nauðsynlegt var til að frumhanna/verkhanna þessar tillögur,
  • Meta mögulegan virðisauka vindlundar fyrir raforkukerfið í heild og tækifærin sem felast í samspili vind- og vatnsorku,
  • Vinna að mati á umhverfisáhrifum og greina þörfina á skipulagsbreytingum,
  • Rýna lagaumgjörð og reglur, bæði þær sem eru til staðar og vinna að mótun reglna þar sem þeirra nýtur ekki við.

Verkefnið er fyrsta verkefni sinnar tegundar á Íslandi og aldrei fyrr hefur verið skoðaður vindlundur af þessari stærð né áhrif hans á samfélag og raforkukerfið.

Hlutverk EFLU snéri að frumhönnun/verkhönnun nokkurra mismunandi svæða á Hafinu og var unnið samhliða mati á umhverfisáhrifum. Auk þess voru undirbúin ýmis gögn fyrir 3. áfanga Rammaáætlunar.

Hverjar voru helstu áskoranir verkefnisins?


Helsta áskorunin fólst í fjölda hagsmunaaðila og ólíkum hagsmunum þeirra. Því var gerð mjög viðamikil áhættugreining og hagsmunaðilagreining á verkefninu sem og drög að samskiptaáætlun. Reynt var að hitta sem flesta hagsmunaaðila og kynna tímanlega verkefnið fyrir þeim og fá fram þeirra sjónarmið.

Mikil áskorun fólst í þeirri staðreynd að regluverk um vindlundi er bæði óljóst og ábótavant á Íslandi. Lagaumgjörð og reglur voru því kortlögð og tengd áhætta greind. Þá varð að þróa verkefnið m.t.t. skipulagsmála svæðisins. Til viðbótar var gerð áhættugreining á undirbúningi og hönnun á öllum verkþáttum verkefnisins.

Ýmsar áskoranir fylgdu mannvirkjahönnun verkefnisins. Þær helstu voru að vindlundurinn er staðsettur ofan á jarðlagasniði sem samanstendur af misþykkum malar- og hraunlögum. Nauðsynlegt var því að kanna vel þetta jarðlagasnið með borunum.

Hafið er staðsett í útjaðri sunnlenska jarðskjálftabeltisins og því geta komið nokkuð stórir jarðskjálftar á svæðinu. Uppbygging jarðlaga undir vindmyllunum getur einnig haft mikil áhrif á jarðskjálftaálag á vindmyllurnar. Því var ráðist í mjög viðamikla jarðskjálftastúdíu sem framkvæmd var af Rannsóknarmiðstöð Háskóla Íslands í jarðskjálftaverkfræði. Niðurstöður gefa til kynna að jarðskjálftaálag geti magnast töluvert vegna uppbyggingar jarðlagasniðsins og mögulega orðið ráðandi í hönnun undirstaða og turns.

Áðurgreindar áskoranir í þessu verkefni voru í senn virkilega krefjandi en á sama tíma spennandi og áhugaverðar viðfangs. Dýrmæt reynsla hlaust við vinnu þessara verkþátta og þá sérstaklega í tengslum við mannvirkjahönnun, umhverfis- og skipulagsmál þar sem reynsla og þekking er takmörkuð hérlendis og lærdómskúrvan því brött. Verkefnið í heild var virkilega spennandi og áhugavert að því leytinu til að flestir verkþættir áttu sér ekkert eiginlegt fordæmi hérlendis og því margt og mikið að læra sem skilar starfsmönnum verðmætri reynslu til framtíðar.

Umhverfismál

Stefna Landsvirkjunar er að vera í fararbroddi á sviði umhverfismála og stuðla að sjálfbærri þróun í samfélaginu. Fyrirtækið leggur því mikla áherslu á að rannsaka og þekkja sem best umhverfisáhrif starfsemi sinnar og leitast við að draga úr þeim.

Í þessu verkefni var ofangreind stefna höfð að leiðarljósi í allri ráðgjöf og hönnun. Að auki var stefnu EFLU um umhverfi og öryggi fylgt í einu og öllu.

Ýmis gögn og niðurstöður sem unnin voru í frumhönnun EFLU, nýttust inn í mat á umhverfisáhrifum og Rammaáætlun, þá sér í lagi gögn tengd samfélagi og ferðamennsku, hljóðvist, sýnileika, ásýnd og skuggaflökti. Auk þess nýttust ýmsar upplýsingar úr jarðfræði- og byggingarefnisrannsóknum sem og samantekt á náttúruvá.

Leitast var við að finna leiðir til að lágmarka kolefnisspor framkvæmdarinnar og var m.a. að frumkvæði EFLU, farið af stað með að skoða hvort mætti nota svokallaða „græna“ steypu í undirstöður undir vindmyllurnar. Þetta verkefni var unnið af Nýsköpunarmiðstöð Íslands.

Hlutverk EFLU

  • Frumhönnun/verkhönnun og bestun á stærð og uppröðun vindlundar innan skilgreinds svæðis
  • Mat á orkugetu vindlunda á svæðinu út frá hermunum og greiningu á raungögnum (mældum veðurgögnum)
  • Rannsókn svæðisins fyrir ólíkar stærðir vindlundar með áherslu á framkvæmd og rekstur, sem og samfélagslega þætti og umhverfisþætti
  • Gerð áhættugreiningar og áhættuskrár sem og gerð hagsmunaaðilagreiningar
  • Uppfærsla á loftmyndum, gerð nákvæms hæðarlínugrunns
  • Jarðfræðirannsóknir og boranir til að kortleggja jarðlagasnið svæðisins
  • Byggingarefnisrannsóknir
  • Gerð jarðfræðiskýrslu og námuefnaskýrslu,
  • Steypuefnarannsóknir og skýrslugerð og þar með talið aðstoð við skoðun á „grænni“ steypu
  • Skoðun og frumhönnun á safnkerfi raforku innan svæðis og tengingar við raforkukerfið
  • Hönnun undirstaða, vega og reisingarplana
  • Samantekt og skoðun á helstu náttúruvá, m.a. á ísingu, vindálagi, öskuálagi, mögulegum eldgosum, flóðum og jarðskjálftum. Aðstoð við gerð sértækrar stúdíu á jarðskjálftaálagi
  • Samantekt á helstu álags- og hönnunarforsendum
  • Gerð kostnaðar- og framkvæmdaáætlunar
  • Skipulagsmál og umhverfismál
  • Samantekt á gögnum fyrir mat á umhverfisáhrifum og Rammaáætlun hvað varðar hljóðvist, skuggaflökt, sýnileika, uppröðun vindmylla, tengingu við dreifikerfi, safnstöðvar, vegslóða og aðra innviði

Ávinningur verkefnis

Þar sem verkefnið er fyrsta verkefni sinnar tegundar á Íslandi, þá er helsti ávinningur verkefnisins sú reynsla sem verkkaupi, ráðgjafar og aðrir hagsmunaaðilar fengu í tengslum við allt ferli verkefnisins.

Möguleg hagnýting vindorku og áhrif hennar á umhverfi og samfélag er nú mun betur þekkt og mun reynslan úr þessu verkefni nýtast í sambærilegum framtíðarverkefnum.



Var efnið hjálplegt? Nei